Satriya Sungging Sela Gumuling (1)

Satriya Sungging Sela Gumuling (1)

Ana saweneh sinebut Praja

Wiratha ing Hindhustan. Nuju dina pasewakan, ana keparak sakembaran

 laku dhodhok ing graha sewaka, mandheg ing ngarepe dhampar kencana. Nuli

lungguh nyembah sesedhokan marang dhampar kencana kasebut. Rampung

banjur lungguh marikelu sawurine dhampar keprabon iku. Kasusul sowane

para punggawa dalah sentana praja Wiratha. Nalendra Wiratha Sang Prabu

Matswapati uga katelah Sang Nata Prabu Durgandana lenggah ing dhampar

katon bingar.

Sang Prabu Durgandana

migatekake para punggawa lan sentana kang padha sowan. Ana keng garwa

Dewi Rekathawati, putra kakung Raden Setta, Raden Utara, lan Raden

Wratsangka. Ora kari putra wadon mung siji thil yaiku Dyah Ayu Kusuma

Dewi Utari. Rekyana patih wrangka wredha Nirbita uga ngabyantara anteng.

Regenge pasewakan dikombang dening sang dhalang, leng-leng ramya nikang

sasangka wancine sumewah. Marengga ruming paseban lir mandaya,

hamandaya sekaring bawana, jaladri kapita ing surya. Sasiningrat katon

rena gambira hamuja harja harjaning bumi.

“Kakang Patih Nirbita, paran padha bagya sowanira kiyi Tihhh?”

“Lha enggih Sinuwun, awit saking pangestu padukendra, anggen kula sowan wilujeng mawon nunn. Sembah kula mugi konjuk, nun.”

“Sembahira

ingsun tampa kanthi rena lan gembira Kakang Patih. Sawise kang kadya\

mangkono, kepiye pawartane Kakang Patih, lan kepiye pawartane tata

praja?”

“Nun inggih Sinuwun, babagan keprajan ingkang wigatos sampun kelampahan kanthi maremaken sanget.”

“Eee ala dalah! Haaa...haaaa! Lha rak ngono! Nyatane Kakang Patih Nirbita bisa mrantasi gawe temenan.”

“Nun inggih Sinuwun, nyatanipun kawula alit sami remen bilih narapraja pangembating negari punika sami sumeh.”

“Kulup putraningsun wong kang gagah prakosa Raden Seta! Kepriye anggonira ngrumpaka marang tata kaprajuritan ing ketahanan?”

“Rama

Prabu, lepating atur nyuwun gunging aksami. Ing babagan olah

kaprajuritan, tanceping curiga, lumepasing warastra, ngemba watang

sangandhap tuwin sanginggiling turangga, sampun boten ngiwani. Sawanci

wonten mengsah, sampun samapta.”

“Ooo angger putraningsun wong

njenthara, banget-banget panarimaningsun marang sakabehing narapraja

sakabehane. Lamun tanpa sinengkuyung dening kabeh pawongan, tamtu dadi

curna.”

Sawise ngendika ngandhar-andhar angendhukur Sang

Matswapati nuli ambegan landhung angelantur. Polatane Sang Prabu

nyrambahi sakupenge laladan pasewakan kemput datan luput. Sawise

sawatara suwene anggone amem, Sang Prabu nuli manabda.

“Kakang

Patih Nirbita, mesthine jenengsira isih eling duk nalikane ingsun dhaup

pikantuk Yayi Dewi Rekathawati biyen ta? Duk nalika semana yuswaningsun

lagi 22 taun. Lha rak moncer ta? Isih mudha tumaruna parandene wis wani

mengku wanita.”

Patih wredha Rakryan Nirbita ndlongop anggone

ngrungokake pangandikane Sang Prabu Durgandana iku. Dhasare patih mloto,

mula banjur ngguyu disambung guneman gecul kang isi banyolan.

“Ooo

lha enggih, kula taksih kemutan terus nun! Kepara kula taksih kengetan

jaman kula mengku nyai patih mbiyen. Nalika semanten umur kula taksih 18

taun. Nanging kula rak mpun wantun rabi.”

Raden Setta ngrungu 

guyonane kang rama Prabu Durgandana lan Rakryan Patih Nirbita mangkono

 mau penggalihe ketir-ketir lan nyungir kari samenir. Sebab Raden Setta

 bisa tumanggap marang ener pangandikane para sepuh kuwi.

Ora

 lidok, guyonane Sang Prabu Durgandana lan Rakryan Patih Nirbita kasebut

 pancen katujokake marang kang putra Raden Setta. Sang Prabu Durgandana

 ngersakake Raden Setta enggal mengku wanita minangka sigarane nyawa.

 Sajake Sang Prabu selak kepengin ngudang wayah kang lucu.

“Kulup

putraningsun Rahadyan Setta, pun rama isih kemutan lelakon 25 taun

kepungkur . Ing wektu kuwi wancine jam enem enjing. Ibumu kang ing wektu

iku lagi nggarbini sepuh dumadakan wae nglairake jabang bayi kang

 ingsun jenengake Rahadyan Setta. Mula ing dina iki umurmu wis 25 taun.”

Tekan

kene iki penggalihe Raden Setta tansaya rongeh. Penggalihe satriya

bagus iku tansaya kedher ngeder-eder kaya swiwine laler miber. Dheweke

wis ngrasa yen bakal ngadhepi kekarepane keng rama kang sasuwene iki 

tansah ngribeti rasa rumangsa lan grahitane.

“Kakang patih

 Rakryan Nirbita, jenengsira iku duwe kalenggahan minangka wrangka

 tumraping nalendra. Tegese duwe kewajiban caos tetimbangan ing babagan

 ruwet-rentenging praja kang lerege caos tetimbangan marang ratu gustimu.

Lha ing dina iki ingsun mundhut iguh pratikelmu, apa wong tuwa

saumur-umuringsun iki wus pantes ngudang putu?”

 Ooo...ooo! Haaa....haa! Lha empun radi kasep Gusti Prabu! Pantesipun kados Sang Prabu niku wayahe pun tiga.”

 Lha rak ngono ta! Saka pamawasira ing antarane putra-putraningsun iki sapa kang mesthine kudu krama caos putu?”

 “Nun inggih putra mbajeng sang bagus Rahadyan Setta nun.”

Mireng

 ature Patih Nirbita mangkono mau Rahadyan Setta kuwi banjur kemringet

 gobyos nelesi sarandune badan. Penggalihing wong anom iku banjur ruwet

 semrawut. Sang Prabu nuli manabda.

“Angger putraningsun Rahadyan

 Setta, jenengsira wus ngrungu dhewe ngendikane wakmu patih. Mula becike

 sira ing titiwanci iki palakrama hamengku wanita. Wadon lan putri ngendi

 kang sira condhongi, pun rama saguh nglamarake.

 Suwe Raden

 Setta ora caos wangsulan marang keng ramane. Lambene kaya kelet ora kena

 diobahake. Ilate dadi kelu kaku, cangkem blangkemen ora kena kanggo

 guneman. Mula Sang Durgandana nuli mbaleni maneh nanting kasaguhane

Raden Setta iku.

“Rama Prabu Sang Matswapati, lepat nyuwun gunging aksami. Ing ari punika taksih mopo mengku bojo punika.”

“Lhoo kepiye ta sira iku kulup Setta? Sira iku wus dewasa banget. Saiki kudu palakrama aja nganti banjur kasep.”

“Nanging rama Prabu, jer manah kawula taksih dereng sumanggem mengku wanita minangka garwa rama Prabu. Nyuwun duka nun.”

 “Lhooo kok wangkot ngono ta sira kuwi Setta? Aja banjur wedi nindakake palakrama ya! Wong omah-omah iku kepenak lo, ngger.”

“Rama

Prabu Durgandana sesembahan kawula, lepat nyuwun aksami. Bilih boten

lepat, para leluhur sampun paring pitedah tumrapipun tiyang sesomahan.

Rama Prabu, manah kawula dereng saged siyaga dados gegaranipun bale

 wisma. Pramila kawula kawula mopo nun.

 Pranyata Raden Setta tetep 

mopo ora kersa mengku bojo. Senadyan wis diarih-arih mawa tetembungan 

manis, parandene iya isih tetep mbegegeg durung kersa mengku wanita

minangka jatukrama, Sang Prabu Durgandana banjur nggrantes ngeres 

penggalihe. Nalendra praja Wiratha ing Hindustan iku rumangsa getun lan

 keduwung njenengake putra mbarep iku nganggo aran Raden Setta.

 Gawang-gawang Sang Prabu kemutan lelakone rumuhun.

Nalika semana

 Prabu Durgandana nedheng-nedhenge nggandrungi Retna Dewi Rekathawati.

 Nanging katresnan iku dipepalangi dening adhine Dewi Rekathawati kang

 aran Raden Seta. Nalika semana kepeksa dadi padudon kongsi nuwuhake

 pepati. Awit nalika semana Raden Seta diperjaya dening Raden Abiyasa

 kang bebela marang Raden Durgandana. Kanggo mengeti lelakon iku putrane

 Prabu Durgandana kang pembayun dijenengi Raden Setta. Kemutan lelakon

 kasebut Prabu Durgandana muntab banget penggalihe marang keng putra

 Raden Setta. Sanalika ngunus curiga arsa katamakake aneng dhadhane keng

 putra. Trengginas Raden Setta nuli oncat.